Theo dòng Sê San

Share Button
Về Kon Tum làm báo, tôi nhiều lần có dịp xuôi theo dòng Sê San. Điểm khởi đầu có khi bắt đầu từ sông Đắk Bla, có khi là dưới chân cầu Kroong, thuộc sông Pô Kô. Lòng sông Sê San rộng, đôi bờ là rừng nguyên sinh.

Kỳ thật, cứ mỗi lần xuôi theo đường sông nước, tôi lại bàng hoàng trước vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ của dòng Sê San. Sông Sê San phát nguồn từ phía nam núi Ngọc Linh, sung mãn đi qua những khu rừng già hàng ngàn năm tuổi, tạo nên thác nguồn. Đầu nguồn của Sê San là hai con sông Krông Pô Kô và Đắk Bla.

Trước khi đổ về Sê San, hai con sông Krông Pô Kô và Đắk Bla nhẩn nha lượn mình qua những thác ghềnh, lãng mạng uốn quanh nhiều thôn, làng, hoặc lững lờ trôi theo những thảo nguyên mênh mông, để rồi lôi kéo theo nhiều con sông, con suối, nhiều mạch ngầm của đất đá của vùng Bắc Tây Nguyên. Tôi nhớ lần đầu tiên xuôi theo sông Sê San đúng vào mùa hoa cúc quỳ nở. Những đốm vàng của hoa trải dọc theo khe suối, triền sông, khoe sắc dọc theo đôi bờ, khiến tôi phải sững sờ vì vẻ đẹp khác lạ của Tây Nguyên vào lúc giao mùa. Rừng núi, sông nước Kon Tum không còn diệu vợi như ngày xưa, nhưng cái thực thực, hư hư, cái hoang sơ, huyền bí vẫn còn, khi mà con sông Sê San vẫn còn chảy ngược từ đông sang tây, để rồi đắm đuối ở thượng nguồn Mê Kông. Xuôi thuyền trên sông, có lẽ ai cũng ghi nhận sự kỳ vĩ của Sê San chính là dòng sông dài 237 km, có diện tích lưu vực 11.450 km2, mang trong mình một tiềm năng thuỷ điện to lớn, chỉ đứng thứ 3 trong hệ thống sông của Việt Nam sau sông Đà và sông Đồng Nai.

Theo Quy hoạch bậc thang thuỷ điện sông Sê San, được Chính Phủ phê duyệt tại văn bản số 496/CP-CN ngày 7-6-2001 thì toàn bộ từ thượng lưu đến hạ lưu Sê San có tất cả 6 công trình thuỷ điện với tổng công suất 1.740 MW; tổng sản lượng trung bình đạt 10.450 tỷ kWh/ năm. Những chuyên gia ngành điện cho rằng đây cũng là hệ thống sông có chỉ tiêu kinh tế năng lượng hợp lý nhất khoảng 780-1000 USD/ 1KW công suất lắp đặt. Chưa hết, theo đánh giá của Viện Năng lượng thì tiềm năng thuỷ điện vừa và nhỏ của Kon Tum có đến 120 công trình, trong đó các công trình tính từ 100 KW-30.000 KW có 70 công trình và tính từ 30 KW-100 KW có 50 công trình. Số lượng thuỷ điện vừa và nhỏ có khả năng xây dựng trong đợt đầu khoảng 19 nhà máy với tổng công suất phát 64,6 MW và điện lượng sản xuất hàng năm khoảng 265,1 kWh. Kết quả nghiên cứu, phân tích kinh tế, tài chính cho thấy tất cả các công trình thủy điện xây dựng ở Kon Tum đều đạt chỉ tiêu tài chính khả thi tốt, đạt từ 87,87 đến 100 theo chỉ tiêu xếp hạng kinh tế/kỹ thuật TEPI (Technical/Economic Preference Index) mà các công ty tư vấn nổi tiếng trên thế giới ở Na Uy, Thuỵ Điển thường sử dụng. Việc đánh giá này được áp dụng trên cơ sở tính toán với mức lãi suất vay vốn trung bình từ 8 đến 9%/ năm, là mức lãi suất của các ngân hàng thương mại trong nước cho đầu tư cơ sở.

Chính vì vậy, hiện nay, việc khảo sát, đầu tư xây dựng các công trình thuỷ điện vừa và nhỏ ở Kon Tum đang được các nhà đầu tư quan tâm đặc biệt. Đến nay, dường như các thủy điện vừa và nhỏ đã khảo sát tại Kon Tum “bị” các nhà đầu tư “xí chỗ” gần hết. Ngay cái bậc thang thủy điện trên cùng của hệ thống thủy điện Sê San – Thượng Kon Tum có công suất lắp máy 220MW đã có chủ trương giao cho Công ty cổ phần thủy điện Vĩnh Sơn – Sông Hinh đầu tư. Có thể nói thủy điện Ya Ly đã đánh thức tiềm năng của Sê San. Chỉ 7 năm sau kể từ khi Ya Ly hoàn thành đã có hơn 10 công trình thuỷ điện tiếp theo trên sông Sê San đựợc khởi công xây dựng. Cứ mỗi bậc thang thuỷ điện, Kon Tum lại có một lòng hồ rộng lớn, mở ra nghề mới cho người dân miền núi, nuôi trồng và đánh bắt thuỷ sản, thêm giao thông đường thuỷ… Theo chân ngành điện, cứ mỗi lần xuôi theo dòng Sê San, trong tôi lại bâng khuâng, ngẩn ngơ với sông nước.

Lê Sang (Kontum)
Share Button